WHOIS ve RDAP, bir alan adının kayıt sistemindeki kamuya açık bilgilerine ulaşmanın iki yoludur. WHOIS eski ve serbest biçimli bir protokolken RDAP, aynı bilgiyi standart JSON yapısıyla ve daha tutarlı erişim kurallarıyla sunar. Güncel bir domain araştırmasında ilk tercih çoğunlukla RDAP’tir; ancak hiçbir sorgu sonucu satın alınabilirlik veya sahiplik için tek başına kesin kanıt değildir.
WHOIS ile RDAP arasındaki fark
WHOIS çıktısı insanın okuyabileceği düz metindir. Her kayıt operatörü alanları farklı sırada veya farklı adlarla yazabildiği için yazılımların bu cevabı güvenilir biçimde ayrıştırması zordur. RDAP ise kayıt tarihi, nameserver, durum kodu ve kurum bilgisi gibi alanları tanımlı bir veri modeli içinde döndürür. HTTP kullandığı için yönlendirme, dil, hata kodu ve erişim yetkilendirmesi de daha kontrollüdür.
| Özellik | WHOIS | RDAP |
|---|---|---|
| Yanıt biçimi | Standart olmayan düz metin | Standart JSON |
| Hata yorumu | Metne göre değişebilir | HTTP durum kodlarıyla daha nettir |
| Uluslararası karakter | Uygulamalar arasında değişken | Standartlaştırılmış destek |
| Yetkili servisi bulma | Sunucu listeleri gerekir | IANA bootstrap yönlendirmesi kullanılabilir |
| Gizlilik | Kayıt kuruluşunun politikasına bağlı | Kademeli erişim için daha uygun bir yapı |
RDAP daha düzenli olsa da bütün uzantılar aynı ayrıntı düzeyini sunmaz. Bazı ülke kodlu uzantılarda sınırlı alanlar bulunabilir; kimi kayıt operatörleri de oran sınırı veya geçici erişim kısıtı uygulayabilir.
Bir RDAP sorgusu nasıl çalışır?
- Alan adı normalleştirilir.
Protokol,
https://, yol ve gereksiz boşluklar ayrılır. Uluslararası karakter içeren adlar gerektiğinde ASCII/Punycode biçimine çevrilir. - Uzantının yetkili servisi bulunur.
Örneğin
.comiçin hangi RDAP adresine gidileceği IANA’nın DNS bootstrap kaydından öğrenilir. Bu, rastgele bir üçüncü taraf servise güvenme ihtiyacını azaltır. - Yetkili uç noktaya istek gönderilir.
Servis kayıt varsa yapılandırılmış yanıt döndürür. Kayıt yoksa çoğu uygulamada HTTP 404 görülür; fakat erişim hatasıyla “kayıt yok” sonucu birbirine karıştırılmamalıdır.
- Alanlar anlamlı başlıklara çevrilir.
Tarihler, kayıt kuruluşu, nameserver’lar ve EPP durumları okunur. Aynı olay türü birden fazla kez dönebildiği için uygulamanın hangi tarihi gösterdiği açık olmalıdır.
Kayıt, güncelleme ve bitiş tarihleri nasıl okunur?
Alan adının mevcut kayıt sisteminde oluşturulduğu zamanı gösterir. Geçmişte silinip yeniden kaydedilmişse ilk tarih görünmeyebilir.
Nameserver değişimi, transfer veya kayıt verisi düzenlemesi gibi bir işlemle güncellenebilir. Tek başına sahip değiştiğini kanıtlamaz.
Mevcut kayıt döneminin bitişidir. Otomatik yenileme, kayıt kuruluşu politikası veya registry işlemi nedeniyle değişebilir.
Yanıtın üretildiği ya da veritabanının son güncellendiği zamanı belirtebilir; domainin bitiş tarihi değildir.
“Sona erme tarihi yarın” ifadesi, alan adının ertesi gün herkesçe kaydedilebileceği anlamına gelmez. Birçok uzantıda otomatik yenileme, yenileme tolerans dönemi, redemption ve silinme aşamaları bulunur. Bu süreçlerin süresi uzantıya ve kayıt kuruluşuna göre değişebilir. Ayrıntılı akışı domain yaşam döngüsü rehberinde ele alıyoruz.
Sık görülen EPP durum kodları
| Kod | Pratik anlamı | Ne yapılabilir? |
|---|---|---|
ok | Ek bir engel durumu bildirilmiyor. | Yine de tarih ve nameserver’ları ayrı kontrol edin. |
clientTransferProhibited | Kayıt kuruluşu düzeyinde transfer kilidi bulunur. | Transfer yapılacaksa hesap içinden kilit kaldırılır. |
clientDeleteProhibited | Silme işlemine karşı istemci kilidi vardır. | Genellikle koruyucu bir ayardır; beklenmiyorsa kayıt kuruluşuna danışılır. |
serverHold | Registry alan adını DNS bölgesinde yayımlamıyor olabilir. | Kimlik, ödeme, uyuşmazlık veya kötüye kullanım nedenleri kayıt kuruluşuyla araştırılır. |
redemptionPeriod | Silme sonrası geri alma dönemi başlamış olabilir. | Mevcut kayıt sahibi hızla kayıt kuruluşuyla iletişime geçmelidir; ek ücret çıkabilir. |
pendingDelete | Silme sürecinin son aşamasıdır. | Kesin düşme anı garanti edilemez; normal yenileme çoğunlukla mümkün değildir. |
Bir yanıtta birden fazla kod aynı anda bulunabilir. client* önekli kodlar çoğunlukla kayıt kuruluşu, server* önekli kodlar ise registry seviyesindeki durumu anlatır. ICANN’in açıklama sayfası, kodların en güvenilir referansıdır.
Örnek bir sonucu birlikte yorumlayalım
Kayıt: 12 Mart 2024Sona erme: 12 Mart 2027Durum: clientTransferProhibitedNameserver: ns1.ornek.net, ns2.ornek.net
Bu örnek, domainin kayıtlı olduğunu ve mevcut kayıt döneminin 12 Mart 2027’ye kadar göründüğünü söyler. Transfer kilidi olağan bir güvenlik önlemi olabilir. Nameserver’ların listelenmesi web sitesinin mutlaka çalıştığını göstermez; A/AAAA kaydı, HTTP cevabı ve sertifika ayrıca kontrol edilmelidir. Bitiş tarihi de alan adının o gün satışa çıkacağının sözü değildir.
Kayıt sahibinin bilgileri neden görünmüyor?
Kişisel bilgilerin maskelenmesi çoğu zaman sistem arızası değildir. Gizlilik mevzuatı, registry politikaları ve kayıt kuruluşunun veri paylaşım yaklaşımı nedeniyle ad, telefon veya e-posta kamuya açık yanıttan çıkarılabilir. RDAP, yetkili kullanıcıların daha ayrıntılı verilere erişebilmesine uygun bir yapı sunsa da kamuya açık bir sorgu aracı yalnızca herkesçe görülebilen alanları göstermelidir.
Bir alan adının sahibiyle iletişim kurulması gerekiyorsa kayıt kuruluşunun anonim iletişim formu, alan adındaki web sitesi veya mevzuata uygun resmî başvuru kanalları kullanılabilir. Maskelenmiş veriyi aşmaya çalışmak doğru bir yöntem değildir.
Sonuç hangi durumlarda yanıltıcı olabilir?
- Yetkili servis geçici olarak yanıt vermiyorsa kayıt durumu belirlenemeyebilir.
- Bazı uzantılar halka açık RDAP veya WHOIS üzerinden sınırlı veri sunabilir.
- Yeni kayıt, yenileme veya transfer değişikliği servise gecikmeli yansıyabilir.
- Bir bitiş tarihi, silinme ya da yeniden kayıt anı olarak yorumlanmamalıdır.
- “Bulunamadı” cevabı marka hakkı, fiyat veya kayıt kuruluşu kuralı bakımından uygunluk garantisi değildir.
Karar vermeden önce sonucu en az iki açıdan doğrulayın: kayıt durumunu yetkili kayıt kuruluşunun satın alma ekranında, hukuki uygunluğu ise ilgili marka veri tabanlarında kontrol edin. Mevcut bir alanı yönetiyorsanız en doğru hesap durumu kendi kayıt kuruluşu panelinizdedir.
Sık sorulan sorular
WHOIS tamamen kaldırıldı mı?
Hayır. WHOIS hâlâ bazı uzantı ve servislerde kullanılıyor. Ancak standart veri ve web tabanlı erişim avantajları nedeniyle RDAP modern yaklaşım olarak öne çıkıyor.
RDAP’ta 404 görmek domain boş demek mi?
Yetkili RDAP servisinden gelen gerçek bir “bulunamadı” yanıtı güçlü bir işarettir; yine de servis seçimi, geçici hata ve kayıt kuruluşu kuralları kontrol edilmeden kesin satın alınabilirlik söylenemez.
WHOIS’teki bitiş tarihi kesin midir?
Mevcut kayıt dönemini gösterir; otomatik yenileme veya yaşam döngüsü aşamaları nedeniyle silinme tarihini kesin biçimde vermez.
RDAP sorgusu alan adı sahibine bildirilir mi?
Kamuya açık RDAP sorguları normalde bir sahip bildirim sistemi değildir. Servis sağlayıcı güvenlik amacıyla standart erişim kaydı tutabilir.
Başvurduğumuz kaynaklar
Bu rehber, Alan Hattı’nın canlı RDAP sorgularında karşılaşılan alanları doğru yorumlamaya yardımcı olmak için hazırlanmıştır. Teknik standart veya kaynak değiştiğinde içerik yeniden gözden geçirilir. Hata bildirimi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.